ਸਮੁੰਦਰ ਲੇ ਹੇਠਾਂ — ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਦੀ ਅਜੀਬ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕਹਾਣੀ

ਅਧਿਆਇ ਪਹਿਲਾਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਜਿੱਥੋਂ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ

ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸੀ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਆਪਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ — ਪੁਤਲੀਘਰ ਵਾਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦੇ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਢਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ।

"ਚਾਚਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਮੈਡਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੌਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਇੱਕੋ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ? ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਨਾਮ ਕਿਉਂ?"

ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੁਝ ਪਲ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਸੱਚ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ। ਐਮਸਟਰਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਟਿਊਲਿਪ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਵਿੰਡਮਿਲ ਮਤਲਬ ਪਵਣ-ਚੱਕੀਆਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਪਤਾ ਸੀ — ਬਿਸਕੁਟ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਸੀ ਕਿ ਦਾਦਾ ਜੀ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਡੱਚ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ, ਪਰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਤਾ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸੇਗਾ। ਫ਼ੋਨ ਰੱਖਿਆ। ਮੋਬਾਈਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਗੂਗਲ ਕੀਤਾ।

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ — ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ, ਡੱਚ ਯੂ-ਟਿਊਬਰ ਕੱਚੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਿਗਲਦੇ ਵੇਖਣ ਦੇ, ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਖ਼ਰੀਦੀ ਹੋਈ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਵਾਲੀ ਛੇ ਸੌ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ — ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵੀਐੱਫਐੱਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੇ ਸ਼ਿਪੋਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ — ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਅਤੇ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਪਾਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆਵੇਗੀ — ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਡੂੰਘੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਧਾਗੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਨਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਮ ਦੀ ਗੱਲ

ਇੰਦਰਜੀਤ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜਵਾਬ:

ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ — ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਨੀਵੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ।" ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੀਵੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਮੁਹਾਵਰਾ ਨਹੀਂ, ਹਕੀਕਤ ਹੈ — ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ।

ਹੌਲੈਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ — ਉੱਤਰੀ ਹੌਲੈਂਡ (ਜਿੱਥੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਹੈ) ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹੌਲੈਂਡ (ਜਿੱਥੇ ਰੌਟਰਡਮ ਅਤੇ ਹੇਗ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ)। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਸੂਬੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ "ਹੌਲੈਂਡ" ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ "ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ" ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ — "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਬੰਦ ਕਰੋ।"

ਡੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹੋ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲੇਗਾ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗੂਗਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਲੱਗਿਆ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ, ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਐਸਾ ਦੇਸ਼ ਜੋ — ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ — ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਧਿਆਇ ਦੂਜਾਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੀਦਾ

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਘੂਰਦੇ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਦਾ 26% ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ। ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਹੇਠਾਂ। ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ — ਜੇ ਕੰਧ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡੁੱਬ ਜਾਵੋਗੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੇਠਾਂ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਡੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤੈਅ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ "ਇਹ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ।"

ਸ਼ਿਪੋਲ ਏਅਰਪੋਰਟ — ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਫ਼ਲਾਈਟ ਉੱਤੇਰੇਗੀ — ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 4.5 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੈਕੰਡ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ। ਤੁਸੀਂ ਨੌਂ ਘੰਟੇ ਉੱਡਦੇ ਹੋ। ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋ। ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਨਵੇ 'ਤੇ ਉੱਤਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪੰਦਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਨਾਰਥ ਸੀ (ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੁੱਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਹੁਣ ਵੀ, ਇੱਕ ਪੰਪ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਪ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਘੜੀ ਉਹ ਰੁਕੇ, ਸ਼ਿਪੋਲ ਦੁਬਾਰਾ ਝੀਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।

ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰੋਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋ। ਇਹੋ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕਮਾਲ ਹੈ। ਡੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ ਤੀਜਾਉਹ ਰਾਤ ਜਦ ਸਮੁੰਦਰ ਆ ਗਿਆ

31 ਜਨਵਰੀ 1953 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਇੱਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਡੱਚ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਹਾਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ। ਬੰਨ੍ਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਨ, ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ, ਜੰਗ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾਧੇ। ਕਈ ਤਾਂ ਮੱਧਯੁਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੈਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ। ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ।

1 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ 'ਤੇ।

ਪਾਣੀ ਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹੌਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵੜਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਮਿਲੇ। ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਡੁੱਬ ਗਏ। 1,836 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। 1 ਲੱਖ ਬੇਘਰ ਹੋਏ। 10,000 ਘਰ ਤਬਾਹ ਹੋਏ। ਪੂਰੇ ਟਾਪੂ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਏ।

ਡੱਚ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਟਰਸਨੂਡਰਾਮਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — "ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਾਦਸਾ।" ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਡੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਦਮਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਯਾਦ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਰਾਤ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਾਜ਼ੀ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੰਗਾਲ ਸਨ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਡੱਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲੈਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ — ਪਲੈਨ। ਐਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਉਣਾ ਜੋ ਡੱਚ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦੇਣ। ਪੂਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੌਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਣ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨਾਮ: ਡੈਲਟਾ ਵਰਕਸ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ 44 ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੋਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੱਤ ਕਰਿਸ਼ਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ।

ਅਧਿਆਇ ਚੌਥਾਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਗਜ਼

ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਜੋ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ: ਸ਼ੈਨਜਨ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਗਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਡਰ ਹੈ ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਰਹਿ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਡਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਆਈਟੀਆਰ ਠੀਕ ਸੀ। ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਸੀ। ਹੋਟਲ ਬੁੱਕ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ — ਉਹ ਡਰ ਕਿ ਕਿਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਫ਼ਾਰਮ ਦੇ 34 ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਗਲਤ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹੇਗ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸਰ ਉਸੇ ਜਵਾਬ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ "ਰਿਫ਼ਿਊਜ਼ਡ" ਲਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਵੀਜ਼ਾ ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮਲਟੀ-ਐਂਟਰੀ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਰੀਅਰ ਦਾ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਤਾਲੀ ਵਜਾਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਛੱਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵੀਜ਼ਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

90 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਹੈ — ਘੁੰਮਣਾ, ਬਿਜ਼ਨਸ, ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲਣਾ, ਕਾਨਫਰੰਸ? ਤਾਂ ਸ਼ੈਨਜਨ ਸ਼ਾਰਟ-ਸਟੇਅ ਵੀਜ਼ਾ (ਟਾਈਪ ਸੀ)। ਫੀਸ 90 ਯੂਰੋ (₹9,790), ਨਾਲ ਵੀਐੱਫਐੱਸ ਦੀ ₹1,855। ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਰ ~84%।

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ — ਪੜ੍ਹਾਈ, ਨੌਕਰੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵਸਣਾ? ਤਾਂ ਐੱਮਵੀਵੀ ਲੌਂਗ-ਸਟੇਅ ਵੀਜ਼ਾ (ਟਾਈਪ ਡੀ)। ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਤੋਂ ਸੱਦਣ ਵਾਲਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਗਜ਼, ਸਾਫ਼ ਗੱਲ ਵਿੱਚ

ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਰਹਿ ਗਈ ਤਾਂ ਰਿਜੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹੋ ਬਣਦਾ ਹੈ।

• ਪਾਸਪੋਰਟ — 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣਾ, ਦੋ ਖ਼ਾਲੀ ਪੰਨੇ, ਸ਼ੈਨਜਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3+ ਮਹੀਨੇ ਵੈਲਿਡ, ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।
• ਔਨਲਾਈਨ ਭਰਿਆ ਸ਼ੈਨਜਨ ਫ਼ਾਰਮ ਯੂਨੀਕ ਕੋਡ ਸਮੇਤ (ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ)। ਹੱਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ।
• ਰੰਗੀਨ ਫ਼ੋਟੋ, 3.5 × 4.5 ਸੈਮੀ, ਚਿੱਟਾ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ, 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ।
• ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ।
• ਨੌਕਰੀ/ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਬੂਤ — ਸਰਵਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੰਟਰੈਕਟ + 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇ-ਸਲਿਪਾਂ। ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ + ਜੀਐੱਸਟੀ + ਆਈਟੀਆਰ + ਬਿਜ਼ਨਸ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ।
• ਪਿਛਲੇ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ (ਸਟੈਂਪ+ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਵਾਲੀ)।
• ਪਿਛਲੇ 2 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਆਈਟੀਆਰ।
• ਫ਼ਲਾਈਟ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ (ਪੇਡ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ)।
• ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਹੋਟਲ ਬੁਕਿੰਗ।
• ਕਵਰ ਲੈਟਰ — ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੀ ਕਰੋਗੇ, ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ।
• ਟਰੈਵਲ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ — 30,000 ਯੂਰੋ ਦੀ ਕਵਰੇਜ, ਪੂਰੇ ਸ਼ੈਨਜਨ ਲਈ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੀ ਗਲਤੀ — ਜੋ ਹਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਾਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਘੱਟ ਕਾਗਜ਼ ਦਿੱਤੇ। ਜੋ ਮਿਨੀਮਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਬੱਸ ਉਹੀ। ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ: ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਖਾਓ — ਐੱਫਡੀ, ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਘਰਵਾਲੀ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਾਗਜ਼। ਮੋਟੀ ਫ਼ਾਈਲ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਤਲੀ ਫ਼ਾਈਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ — ਕਿ ਇਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ ਪੰਜਵਾਂਪਹਿਲੇ ਦਸ ਮਿੰਟ

ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਸ਼ਿਪੋਲ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 6:47 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ। ਬਾਹਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਹੀ ਡੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੀ — ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ, ਮੱਧਮ। ਹਰ ਵਰਮੀਅਰ, ਹਰ ਰੈਮਬ੍ਰੈਂਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਟਾਈਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਮੌਸਮ ਸੀ।

ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਤਾਰਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਈ (ਇੱਕ ਸਵਾਲ: "ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ?" — "ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ" — ਸਟੈਂਪ), ਅਤੇ ਅਰਾਈਵਲ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਫ਼ਰਸ਼ ਐਸੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੋਅਰੂਮ।

ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਰਾਈਵਲ ਹਾਲ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਪਿਆਨੋ ਪਿਆ ਸੀ। ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਉਸ 'ਤੇ ਸ਼ੋਪੈਨ ਦੀ ਧੁਨ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਚੰਗੀ-ਭਲੀ — ਅਤੇ ਦਸ-ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ — ਇਹ ਵੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਿਆਨੋ ਲਈ ਰੁਕਦੇ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਲੱਭੀ। ਐਸਪ੍ਰੈਸੋ ਆਰਡਰ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ।

ਇਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੋ ਪਤਲੇ, ਕਰਿਸਪੀ ਵੇਫ਼ਰ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਮ ਕਾਰਾਮਲ ਦੀ ਤਹਿ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਉੱਤੇ ਤੀਹ ਸੈਕੰਡ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਕਾਰਾਮਲ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਬਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਉਸ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਡੱਚ ਬੱਚੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਬੱਚੇ ਕਿਉਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਪੋਲ ਤੋਂ ਐਮਸਟਰਡਮ ਸੈਂਟਰਲ ਤੱਕ ਟ੍ਰੇਨ 17 ਮਿੰਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਹੈ। ਡਬਲ-ਡੈਕਰ ਟ੍ਰੇਨ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪੱਧਰੇ ਹਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇਖੋਗੇ। ਨਹਿਰਾਂ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਵਿੰਡਮਿਲ ਵੀ। ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਗੱਲ — ਸਾਇਕਲ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ।

ਐਮਸਟਰਡਮ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਲਾਲ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਸੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋ, ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ: ਨਹਿਰਾਂ — ਜੋ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਹਨ — ਅਤੇ ਸਾਇਕਲ। ਸੈਂਕੜੇ। ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੀ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ।

ਇੰਦਰਜੀਤ — ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਗਲੀਆਂ ਤੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਵਾਲੇ ਹਮਲਾਵਰ — ਪੈਦਲ ਰਸਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸਾਇਕਲਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੰਜ ਵੰਡੀ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਹੋਵੇ। ਕੋਈ ਹੈਲਮੇਟ ਪਹਿਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਨੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾਈ — ਨਿਮਰਤਾ ਭਰੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾਲ।

ਉਹ ਹਟ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਘੂਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਧੱਕਾ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ ਛੇਵਾਂਸਾਇਕਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜ

ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ 23 ਕਰੋੜ ਸਾਇਕਲ ਹਨ ਅਤੇ 1 ਕਰੋੜ 78 ਲੱਖ ਲੋਕ। ਮਤਲਬ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 1.3 ਸਾਇਕਲ — ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸਣੇ।

ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ 8,80,000 ਸਾਇਕਲ ਹਨ ਅਤੇ 7,80,000 ਬੰਦੇ। 38% ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਇਕਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਛੋਟੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਲਈ — ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਓਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ — ਉਹ ਸਾਇਕਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਰੋਸਰੀ ਲਈ। ਡੈਂਟਿਸਟ ਕੋਲ। ਮੀਟਿੰਗ 'ਤੇ। ਡੇਟ 'ਤੇ। ਸੂਟ ਪਹਿਨ ਕੇ। ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ। ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇੱਕ ਸਾਇਕਲ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ — ਪਿਤਾ, ਅੱਗੇ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ, ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਬੱਚਾ, ਹੈਂਡਲ 'ਤੇ ਥੈਲਾ — ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੈ ਨਹੀਂ।

ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਗਾਈਡ

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸਾਇਕਲ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ:

• ਸਾਇਕਲ ਪਾਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨਾ ਜੁਰਮ ਹੈ। ਘੰਟੀ ਵੱਜੇਗੀ, ਗਾਲਾਂ ਪੈਣਗੀਆਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੱਗ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਬਰੇਕ ਪੈਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਸਾਇਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪੈਡਲ ਉਲਟਾ ਘੁਮਾ ਕੇ ਰੁਕਦੇ ਹੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਲੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੋ।
• ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਜਿੱਧਰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉੱਧਰ ਹੱਥ ਕਰੋ।
• ਦੋ ਤਾਲੇ ਲਾਓ। ਇੱਕ ਤਾਲਾ ਚੋਰ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਨੂੰ 1000 ਸਾਇਕਲ ਚੋਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਪੀ ਕੇ ਸਾਇਕਲ ਨਾ ਚਲਾਉ। ਨਹਿਰ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ।

ਚਾਲੀ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈਂਡਲ ਤੋਂ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ। ਖਿੜਕੀਆਂ 'ਤੇ ਟਿਊਲਿਪ। ਇਹ ਸਮਝ ਕਿ ਪੱਧਰੇ ਸ਼ਾਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਹਵਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਇਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਹੌਲੀ ਉਡਾਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਐਨ ਫ਼ਰੈਂਕ ਹਾਊਸ, ਵੈਨ ਗੋਗ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਿਆ ਜੋ ਇੱਕੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪੌੜੀ ਫੜੀ ਸਾਇਕਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅਧਿਆਇ ਸੱਤਵਾਂਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਰਾਜ਼

ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਹਨ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਿ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਪੂਰੇ ਨਹਿਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਨਹਿਰਾਂ — ਹੈਰੇਨਗ੍ਰਾਖਟ, ਕਾਇਜ਼ਰਸਗ੍ਰਾਖਟ, ਪ੍ਰਿੰਸੇਨਗ੍ਰਾਖਟ — 1613 ਤੋਂ 1665 ਵਿਚਕਾਰ ਪੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਤਣੇ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅੱਧੇ ਚੱਕਰ। ਵਜ੍ਹਾ ਸਾਦੀ: ਆਵਾਜਾਈ। 1600ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਮਸਟਰਡਮ ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਪਾਰ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਰਜ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਜਾਵਾ ਤੋਂ ਮਸਾਲੇ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ ਸੀ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਨਹਿਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਖਿੜਕੀਆਂ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਲ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਨਹਿਰ ਵੱਲ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿੰਨਾ ਘੱਟ ਚੌੜਾ, ਓਨਾ ਘੱਟ ਟੈਕਸ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਬਣਾਇਆ।

ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਐਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਵੀਂਆਂ ਹਨ ਕਿ ਫਰਨੀਚਰ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬੀਮ — ਹਾਇਸਬਾਲਕ — ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸੋਫ਼ਾ, ਪਿਆਨੋ, ਫ਼ਰਿੱਜ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋ। 1626 ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅੱਜ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।

ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਘਰ — ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ

ਬਹੁਤੇ ਨਹਿਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਡਿਗਰੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ — ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਫ਼ਾ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਧ ਨਾਲ ਨਾ ਵੱਜੇ। ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਆਵੇ।

ਐਮਸਟਰਡਮ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ 1 ਕਰੋੜ 10 ਲੱਖ ਲੱਕੜ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 13,659 ਖੰਭੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਡੂੰਘੀ ਮੈਟਰੋ ਲਾਈਨ ਬਣਾਉਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਸੀ — ਹਰ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਧਸ ਗਏ। 2018 ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਬਣੀ। ਬੱਜਟ 3 ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। 20 ਸਾਲ ਲੱਗੇ।

ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਹਾਊਸਬੋਟ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਵਲਟੀ ਨਹੀਂ — ਮੁੱਖ ਘਰ ਵਜੋਂ। ਲਗਭਗ 2,500 ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਾਊਸਬੋਟ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੇ ਹਨ। ਡਾਕੀਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਹਾਊਸਬੋਟ ਦੀ ਕੀਮਤ 4,00,000 ਯੂਰੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼ਾਮ। ਉਹ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਾਊਸਬੋਟ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ — ਚਾਰ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਡਿਨਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ੈਲਫ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲੀ, ਪਿੱਛੇ ਸੋਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ। 1670 ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕੁੰਡੀ ਨਾਲ ਬੱਝੀ, ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਹਿੱਲਦੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ — ਦੁਕਾਨ, ਉੱਪਰ ਦਾ ਫ਼ਲੈਟ, ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੱਜ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੀ ਮੱਝ — ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਘਰ ਕੋਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

ਅਧਿਆਇ ਅੱਠਵਾਂਡੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਛਾਵਾਂ

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਰਾਇਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੈਮਬ੍ਰੈਂਟ ਦੀ "ਨਾਈਟ ਵਾਚ" ਅਤੇ ਵਰਮੀਅਰ ਦੀ "ਮਿਲਕਮੇਡ" ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਰੈਮਬ੍ਰੈਂਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕਮਰਾ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਸੀ।

ਕੰਧ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਪੀਲਾ ਪਿਆ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਸੀ — ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ। ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਡੱਚ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ: ਸੁਰਾਤੇ। ਪਾਲੀਆਕਾਤਾ। ਨੇਗਾਪਾਤਨਾਮ। ਕੋਚੀਨ। ਸੀਲਾਨ। ਸੂਰਤ। ਪੁਲੀਕਾਟ। ਨਾਗਾਪੱਟਿਨਮ। ਕੋਚੀ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ। ਉਸ ਦਾ ਦੇਸ਼ — ਇੱਕ ਡੱਚ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ, 350 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ।

ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਘੂਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ

ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸਕੋ ਡਾ ਗਾਮਾ, ਫਿਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਫਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼, ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਰੇ, 1947 ਆਜ਼ਾਦੀ। ਡੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਗ਼ਾਇਬ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫ਼ੁੱਟਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ।

ਪਰ ਡੱਚ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਢਾਈ ਸਦੀਆਂ। ਕਈ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਹਾਵੀ ਸਨ। ਉਹ VOC ਸਨ — 1602 ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੰਪਨੀ। ਪਹਿਲੀ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ। ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੋਕੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ (ਐਮਸਟਰਡਮ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ, VOC ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੀ)। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ VOC ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕੰਪਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ 40 ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ 10,000 ਸੈਨਿਕ ਸਨ। ਉਹ ਜੰਗ ਐਲਾਨ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਕਰੰਸੀ ਛਾਪ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਸੀ।

ਉਹ ਡੱਚ ਪੈਲੇਸ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ

ਮੱਟਨਚੇਰੀ, ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਡੱਚ ਪੈਲੇਸ ਹੈ। ਇਹ ਡੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇਹ 1555 ਵਿੱਚ ਕੋਚੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1663 ਵਿੱਚ ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਕੋਚੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਇਸ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ 360 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਅੰਦਰ — ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਰਾਮਾਇਣ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੰਦੂ ਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਾ ਕੇਰਲ ਵਰਮਾ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਹੇਠ ਸੁੱਤਾ ਸੀ।

VOC ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੀ। ਡੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ, ਐਸੇ ਚਰਚ ਬਣਾਏ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਪੁਲੀਕਾਟ ਵਿੱਚ 1600ਵਿਆਂ ਦੇ ਡੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ — ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਡੱਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਐਮਸਟਰਡਮ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਵੀਹ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਏ ਗਏ।

ਧਾਰਾ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਵਗਦੀ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਕੱਪੜਿਆਂ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਰੋਮੰਡਲ, ਗੁਜਰਾਤ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ — ਨੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਈਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੀਆਂ ਡੱਚ ਗੋਲਡਨ ਏਜ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇਖੋ — ਅਮੀਰ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਨਿਆ ਹੈ ਉਹ ਦੇਖੋ। ਮੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪਏ ਕਾਰਪੈੱਟ ਦੇਖੋ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਹੈ। ਚਿੰਟਜ਼ — ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਛਪਿਆ ਕੱਪੜਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਘਰ ਅੱਜ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਭਾਰਤੀ ਕਾਢ ਸੀ। ਡੱਚਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਐਸਾ ਨਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਬੰਦੀ ਲਾਉਣੀ ਪਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਬੁਣਕਰ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਨੇ ਜਿਸ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਪਾਰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਘੜਿਆ ਸੀ ਜੋ ਐਮਸਟਰਡਮ ਤੋਂ ਕੱਪੜਾ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ ਸਨ।

ਔਖੀ ਸੱਚਾਈ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ

ਅਸੀਂ ਨਕਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। VOC ਕੋਈ ਨਰਮ ਵਪਾਰਕ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਰਹਿਮ। ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚੋਂ ਧਨ ਕੱਢਿਆ — ਵਪਾਰ ਨਾਲ, ਚੰਗਾਈ ਨਾਲ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 340 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਜੀਤ ਰਾਈਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉਸ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਡੱਚ ਨਕਸ਼ੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਇੱਜ਼ਤ — ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ, ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਨੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੱਧਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇੱਕ ਉਦਾਸੀ।

ਅਧਿਆਇ ਨੌਵਾਂਡੱਚ ਲੋਕ ਇੰਨੇ ਲੰਮੇ ਕਿਉਂ ਹਨ?

ਔਸਤ ਡੱਚ ਬੰਦਾ 183.8 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਛੇ ਫੁੱਟ। ਔਸਤ ਡੱਚ ਔਰਤ 170.4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ — 5 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਲੋਕ।

ਔਸਤ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਾ 165 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ। ਔਸਤ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ 152।

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਜੀਤ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 170 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ — ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਟ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਦਿਖਦੀ ਪੋਤੀ ਵੀ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰ-ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕਿਸੇ ਡੱਚ ਅਜਨਬੀ ਨਾਲ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਭੇਜੀ। ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਭਰ ਹੱਸਦੀ ਰਹੀ।

ਪਰ ਕਿਉਂ?

ਡੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੰਮੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। 1850ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। 1860 ਦਾ ਔਸਤ ਡੱਚ ਫ਼ੌਜੀ 165 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਸੀ — ਅੱਜ ਦੇ ਔਸਤ ਭਾਰਤੀ ਜਿੰਨਾ। ਪਿਛਲੇ 170 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਔਸਤਨ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਧੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਉਚਾਈ ਵਾਧਾ ਹੈ।

ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ:

ਦੁੱਧ। ਡੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਔਸਤ ਡੱਚ ਬੱਚਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਪਨੀਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ। ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ। 2015 ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਲੰਮੇ ਡੱਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਤਲਬ ਡੱਚ ਆਬਾਦੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਉਚਾਈ ਵੱਲ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਤੀਜਾ: ਉੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲੰਮੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਚੇ। ਰਸੋਈ ਦੇ ਸਲੈਬ ਉੱਚੇ। ਬੈੱਡ ਲੰਮੇ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੈਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਪਈ। ਭੁੱਲਿਆ ਨਹੀਂ।

ਅਧਿਆਇ ਦਸਵਾਂਘਬਰਾਏ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਖਾਣੇ ਦੀ ਗਾਈਡ

ਡੱਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ — ਉਹ ਛੋਟੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਕਹੇਗਾ: "ਠੀਕ ਹੈ, ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਹੈ।" ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ: ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। ਡੱਚ ਖਾਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਨਹੀਂ — ਇਟਲੀ ਜਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਮਾਨਦਾਰ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ। ਤਲਿਆ। ਨਮਕੀਨ। ਮਿੱਠਾ। ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਡੱਚ ਕਾਢਾਂ — ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਖਾਣਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ — ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।

ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ

ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਦਰਾਂ ਖਾਣੇ ਹਨ। ਛੇ ਪੈਕਟ ਘਰ ਲਿਆਉਣੇ ਹਨ। ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਣਗੇ।

ਬਿਟਰਬਾਲਨ

ਕਰਿਸਪੀ ਤਲੇ ਹੋਏ ਗੋਲੇ — ਅੰਦਰ ਮੀਟ ਦੀ ਰਗੋ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਜੌਰਡਾਨ ਦੇ "ਬਰਾਊਨ ਕੈਫ਼ੇ" ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੱਖੇ। ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ — ਕਿੰਨੇ ਨਿੱਘੇ ਅਤੇ ਮਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਵਰਜਨ — ਕਾਸਬਿਟਰਬਾਲਨ (ਪਨੀਰ) — ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹੈਰਿੰਗ — ਕੱਚੀ, ਸਾਬਤ, ਨਿਗਲੀ ਜਾਂਦੀ

ਇਹ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਿੰਗ — ਡੱਚ ਮੱਛੀ — ਕੱਚੀ ਹੈ। ਨਮਕ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ। ਕੱਚੇ ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਨਾਲ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਈਤੀ ਤਰੀਕਾ: ਪੂਛ ਫੜੋ, ਸਿਰ ਪਿੱਛੇ ਕਰੋ, ਸਾਬਤ ਨਿਗਲ ਜਾਓ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। "ਵਧੀਆ ਸੈਲਾਨੀ" ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਰੈੱਡ 'ਤੇ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਖਾਧੀ। ਫ਼ੈਸਲਾ: "ਪੰਜਾਬੀ ਅਚਾਰ, ਜੇ ਉਹ ਮੱਛੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਵੇ ਕਿ ਹੁਣ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ।" ਉਸ ਨੇ ਬਰੈੱਡ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਵਾਈ।

ਕਾਸ — ਡੱਚ ਪਨੀਰ

ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਨੀਰ ਐਕਸਪੋਰਟਰ ਹੈ। ਜੋ ਗੌਦਾ ਅਤੇ ਐਡਮ ਪਨੀਰ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹੋ — ਉਹ ਸਭ ਡੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਅਲਕਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਪਨੀਰ ਮਾਰਕੀਟ ਜਾਓ — ਚਿੱਟੇ ਕੋਟਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਪਹੀਏ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਫ੍ਰਾਈਟਸ + ਮਾਯੋ

ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ਼ਰਾਈਜ਼ ਨਹੀਂ। ਡੱਚ ਫ਼ਰਾਈਜ਼। ਮੋਟੀਆਂ, ਦੋ ਵਾਰ ਤਲੀਆਂ, ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਕੋਨ ਵਿੱਚ, ਉੱਪਰ ਗਾੜ੍ਹੀ ਮੇਯੋਨੇਜ਼। ਕੈਚਅੱਪ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜੀਬ ਲੱਗੇਗਾ। ਟ੍ਰਾਈ ਕਰੋ — "ਪਤਾਤ ਊਰਲੋਗ" (ਮਾਯੋ + ਸਤੇ ਸਾਸ + ਕੱਚਾ ਪਿਆਜ਼)। ਜੁਰਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੈ।

ਰਾਈਸਟਾਫਲ — ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਚੱਕਰ

ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ: ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਹੋਵੇਗਾ। VOC ਕਾਰਨ ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ 'ਤੇ 340 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ — ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਖਾਣਾ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੋਜਨ ਹੈ।

ਰਾਈਸਟਾਫਲ — "ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਮੇਜ਼।" ਤੁਸੀਂ ਬੈਠਦੇ ਹੋ। ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹ ਛੋਟੇ ਕਟੋਰੇ — ਸਤੇ, ਕਰੀ, ਸਾਂਬਲ, ਤਲੇ ਕੇਲੇ, ਟੈਂਪੇ, ਗਾਡੋ-ਗਾਡੋ, ਅਚਾਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਚੌਲ, ਮਿੱਠਾ ਸੋਇਆ ਚਿਕਨ, ਤਿੱਖੇ ਆਂਡੇ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਜੌਰਡਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਈਸਟਾਫਲ ਖਾਧੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਨੇੜੇ।" ਚੱਖਾਂ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਹਿਚਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਆਂ ਵੀ — ਮਿਰਚਾਂ ਜਾਣੀਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ, ਅਣਜਾਣ ਮਸਾਲੇ, ਅਨਚਾਹੀ ਮਿਠਾਸ।

ਕਾਫ਼ੀ ਅਤੇ "ਗੇਜ਼ੈਲਿਗ"

ਡੱਚਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਗੇਜ਼ੈਲਿਗ। ਮਤਲਬ: ਆਰਾਮਦਾਇਕ, ਇਕੱਠੇ, ਨਿੱਘੀ, ਠੀਕ। ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਦੁਪਹਿਰ, ਛੋਟਾ ਕੈਫ਼ੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਚੰਗੀ ਕਾਫ਼ੀ, ਤੈਸ਼ੁੱਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ, ਗੱਲਬਾਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਇਹ ਗੇਜ਼ੈਲਿਗ ਹੈ।

"ਬਰਾਊਨ ਕੈਫ਼ੇ" — 400 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਭੂਰੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ — ਇਕੱਲੇ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਕੱਪ ਪੀ ਕੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਣ ਗਿਆ। ਨੇੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕੈਫ਼ੇ — 1642 ਦਾ ਕੈਫ਼ੇ ਪਾਪੇਨੇਇਲੈਂਡ — ਉਸ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵਾਲੀ ਪਨਾਹਗਾਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਇਕਲ ਪਾਰਕ ਕਰਦਾ, ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇਖਦਾ। ਦੋ ਘੰਟੇ। ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ। ਕੁਝ ਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ। ਕੁਝ ਨਾ ਲਿਖਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਹੁੰਦਾ।

ਅਧਿਆਇ ਗਿਆਰਵਾਂਉਹ ਦਿਨ ਜਦ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੰਤਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਜੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੁਣਨਾ ਹੋਵੇ — ਤਾਂ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ। ਇਹ ਕੋਨਿੰਗਸਡਾਗ ਹੈ — ਕਿੰਗ ਵਿਲਹੇਮ-ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ। ਯੂਰੋਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਜੀਬ, ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਗਲ ਕੌਮੀ ਜਸ਼ਨ।

24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ, ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੰਤਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰ ਕੋਈ — ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਗੱਲ ਹੈ — ਸੰਤਰੀ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ। ਸੰਤਰੀ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ, ਸੰਤਰੀ ਜੰਪ-ਸੂਟ, ਸੰਤਰੀ ਵਿੱਗ, ਸੰਤਰੀ ਐਨਕਾਂ, ਸੰਤਰੀ ਨਕਲੀ ਮੁੱਛਾਂ, ਫੁੱਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸੰਤਰੀ ਤਾਜ, ਸੰਤਰੀ ਟੂਟੂ। ਬੱਚੇ ਸੰਤਰੀ। ਕੁੱਤੇ ਸੰਤਰੀ। ਨਾਨੀਆਂ-ਦਾਦੀਆਂ ਸੰਤਰੀ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਵੱਡੀ ਗਾਜਰ ਵਜੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 10 ਵਜੇ। 3 ਵਜੇ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੋਗੇ।

ਰੰਗ ਡੱਚ ਰਾਜਸੀ ਘਰਾਣੇ — ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਔਰੈਂਜ — ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਨਿੰਗਸਡਾਗ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਾਈਮਾਰਕਟ ("ਮੁਫ਼ਤ ਬਾਜ਼ਾਰ") ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡੱਚ ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਬਿਨਾਂ ਪਰਮਿਟ ਦੇ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। 1 ਕਰੋੜ 70 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰਾਜ ਸੇਲ।

10 ਲੱਖ ਲੋਕ, ਇੱਕ ਨਹਿਰ

ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਆਬਾਦੀ ਡਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਰੋੜ (10 ਲੱਖ) ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਹਿਰਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਇੰਨੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਕਿਸ਼ਤੀ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ। ਹਰ ਕਿਸ਼ਤੀ 'ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ। ਹਰ ਕਿਸ਼ਤੀ 'ਤੇ ਸੰਤਰੀ ਲੋਕ। ਪੁਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸੰਤਰੀ ਦਰਿਆ ਵਗਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੋਨਿੰਗਸਡਾਗ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ। ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਿਸਟ ਬਣਾਈ — "ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ।"

ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਇਇੰਦਰਜੀਤ ਘਰ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ

28 ਮਾਰਚ ਦੀ ਸਵੇਰ। ਇੰਦਰਜੀਤ ਸ਼ਿਪੋਲ 'ਤੇ ਸੀ, ਫ਼ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ। ਸੂਟਕੇਸ ਸੋਚੇ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰਾ। ਲੈਪਟਾਪ ਦੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਕੀਤਾ ਪਨੀਰ। ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੈਕਟ ਤਾਜ਼ੇ ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ। ਇੱਕ ਨੀਲੀ-ਚਿੱਟੀ ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਿੰਡਮਿਲ — ਭਤੀਜੇ ਲਈ।

ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਸੀ ਭਾਵਨਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜੇ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਉਹ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਟਿਊਲਿਪ ਮਿਲੇ। ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਜਾਣ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਗਿੱਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਲਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਠੰਡੇ ਧੁੰਦਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਐਸੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਕਦਰ ਕਰੇਗਾ।

ਭਤੀਜੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਲਿਸਟ

1. ਹੌਲੈਂਡ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
2. ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ।
3. ਡੱਚ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਛੋਟਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਂਗਾ।
4. ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਾਇਕਲ ਹਨ। ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
5. ਸਟਰੂਪਵਾਫਲ — ਚਾਰ ਪੈਕਟ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ। ਹਫ਼ਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ।
6. ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਡੱਚ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਆਏ ਸਨ। ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਿਲ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ।
7. ਬਹੁਤ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਕੋਟ ਹਨ।
8. "ਗੇਜ਼ੈਲਿਗ" — ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
9. ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੰਤਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ।
10. ਜਾਹ। ਬਦਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ।

ਫ਼ਲਾਈਟ ਨੌਂ ਘੰਟੇ ਸੀ। ਛੇ ਘੰਟੇ ਸੁੱਤਾ। ਦਿੱਲੀ 1 ਵਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਤਰਿਆ। ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਵਾ ਨਿੱਘੀ ਸੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਸੀ।

ਪਰ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ੁਦ ਜਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ — ਜੋ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਨ — ਜੋ ਅਗਲੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਤੱਥ ਛੱਡਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੋ।

ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ।
ਜੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂਹ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਭੇਜੋ
ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ "ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਵਾਂਗਾ" ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।